Leudaltocht

Wandeltocht door het natuurgebied Leudal, een bosrijk gebied met beekdalen en een hoger gelegen wat opener gebied met heide. Door het gebied stromen de Leubeek (stroomopwaarts de Tungelroyse Beek) en de Zelsterbeek, de wandeltocht volgt beide beken met op diverse plaatsen leuke hoogteverschillen zoals bij de Litsberg een steile zandwand met aan de voet daarvan de meanderende Leubeek. Op het hoger gelegen deel van het gebied gaat de wandeltocht door het grafveld Busjop, een uitgestrekt grafveld met 17 grafheuvels waaronder een langbed.

Routebeschrijving

• Bij het startpunt bevinden zich het Leudal Museum en het in een modern jasje gestoken restant van de St. Elisabethmolen.
• De Leumolen of Sint-Ursulamolen is een bijzondere watermolen: als enige van de zes nog bestaande water-oliemolens in Nederland herbergt deze een korenmolen en een oliemolen onder één dak.
• In het beekdal van de Leubeek passeert men een smalle baileybrug die dateert uit de Tweede Wereldoorlog.
• Op het landgoed De Bedelaar komt men langs de hoge stenen Uilentoren.
• Aan het einde van de tocht voert de route door de kloostertuin van zorgcentrum Land van Horne, waar men langs een historisch pesthuisje en een oude achthoekige kapeltoren wandelt.

POI 1 - Sint Elisabethsmolen.

In 1278 kreeg de prior van het klooster St. Elisabethsdal toestemming om de watermolen af te breken en tegenover het klooster langs de Leubeek weer op te bouwen. De St. Elisabethsmolen was een banmolen. Dat wil zeggen dat omwonenden, de Roggelnaren, gedwongen waren hun graan op deze molen te laten malen. In de 18e eeuw werd de St. Elisabethsmolen door de Fransen onteigend en verkocht via openbare verkoop. In 1844 brandde de St. Elisabethsmolen af door brandstichting, maar werd snel weer herbouwd. Enkele decennia later volgde een uitbreiding van het gebouw en in 1908 werden landbouwschuren bijgebouwd en kreeg de molen het aanzien van een boederijmolen. Momenteel resteert de ruïne met een waterkrachtturbine voor het opwekken van elektriciteit.

POI 2 - Leumolen.

De St. Ursulamolen of Leumolen is een waterradmolen en staat aan de Leubeek in het Leudal. Deze molen werd gebruikt als graan- en oliemolen. De Leumolen is te bezoeken en ook werkend te zien voor het malen van graan. In de informatieruimte op de begane grond bevindt zich een permanente tentoonstelling over de cultuurhistorie van het Leudal. Het informatiecentrum geeft behalve informatie over de molen ook informatie over het natuurgebied Leudal.

POI 4 - Grafveld Busjop.

In het natuurgebied het Leudal in de buurt van het vennetje Budsjop ligt een uitgestrekt grafveld dat voornamelijk gebruikt is van de Late Bronstijd tot en met de Vroege IJzertijd. Van ca 1100-800 v.Chr. begroef men hier na crematie de as van de doden. De as werd in een urn of doek gedaan en het geheel werd afgedekt met een laag heuveltje van plaggen. Ieder individu kreeg een eigen grafmonument. Door telkens een nieuwe heuvel vlakbij een andere aan te leggen, ontstond een uitgestrekt grafveld of urnenveld.

POI 5 - Uilentoren.

Het landgoed De Bedelaar was van de paleontoloog Eugène Dubois. Reeds in 1916 bouwde Dubois een houten vleermuistoren naar Amerikaans model. Dit is tegenwoordig een rijksmonument. In 1937 liet hij bovendien een vijftien meter hoge stenen toren bouwen, de Uilentoren. Deze werd verwarmd via een stookkanaal om uilen en vleermuizen in de winter een aangename temperatuur te bezorgen. De toren werd in 2011 gerestaureerd. De bedoeling van dergelijke torens was om insecten respectievelijk knaagdieren op biologische wijze te bestrijden.

POI 6 - Kapeltoren.

In de kloostertuin van het St. Elisabeth klooster, nu zorgcentrum Land van Horne, staat de achthoekige kapeltoren en een zogenaamd pesthuisje.