Ommetje Philippine

Het was aan het begin van de twintigste eeuw een drukte van belang in de haven van Philippine. Mannen, vrouwen en kinderen stonden de bemanning op te wachten die terug kwam van de mosselvangst. Anno 2020 is de haven verdwenen maar de Zeeuwse mosselen bleven.

Routebeschrijving

• De wandeling begint bij het mosselmonument aan de Kasteelstraat. Het is verleidelijk om hier al neer te strijken op het terras van een van de tot over de landsgrenzen bekende mosselrestaurants, maar er moet eerst gelopen worden. De beloning komt later!
• Dus start de wandeling naar knooppunt 13. Aan de rand van het pittoreske Philipsplein staan de bezienswaardigheden dicht bij elkaar: de monumentale koepelkerk, de Oostenrijkse grenspaal en de (replica) ANWB-wegwijzer.
• Wijk gerust een stukje van de route af naar knooppunt 14. Bewonder de van toren ontdane kerk in de Gentsebreedstraat. Of het witte Hervormde kerkje in de Koningin Emmastraat, met een vis als windvaan.
• Hoe anders had Philippine er uit gezien als in de zestiende eeuw de plannen van de Heer van Watervliet waren doorgegaan? Dan had er wellicht de grootste havenstad van het Graafschap Vlaanderen gelegen, concurrent van Antwerpen. Grootste troef van de door hem ingedijkte Philippinepolder was de strategische ligging aan de Braakman.
• De Tachtigjarige oorlog gooide roet in het eten. De Spanjaarden bouwden een schans die de Staatsen verder uitbouwden tot vesting, compleet met kasteel, bastions, ravelijn en havenpoort. Na hen kwamen de Fransen. Tekeningen uit 1751 om de verdedigingswerken nog eens flink uit te breiden lagen al klaar. Maar van die plannen kwam niets meer terecht.
• Alleen de straatnamen herinneren nog aan de vesting van weleer. Of aan het rijke mosselverleden. Zoals de Mosselverkorting aan de voet van de dijk naar knooppunt 14. Die dijk ligt er sinds 1900, toen de Mosselpolder werd drooggelegd.
• De weg gaat even later over in een onverhard graspad. In de luwte is het aangenaam warm; een eldorado voor bijen en vlinders. In een grote boog volg je over de Klein Stelledijk (71) de contouren van de Mosselpolder.
• Bij knooppunt 70 ga je rechts en komt het mooiste stuk van de route, in elk geval het stuk dat het meest herinnert aan de mosselgeschiedenis. Langs het 1700 meter lange Philippinekanaal ligt aan beide zijden een heerlijk struinpaadje met schitterende spiegeling van de bomen in het water.
• Via dit kanaal voeren vanaf 1900 de zwaar beladen mosselschepen bij vloed vanaf de Braakman de haven van Philippine in. Het kanaal moest de zwaar verzande getijdehaven bereikbaar houden. In het topjaar 1911 werden ongeveer 13.000 ton mosselen verhandeld.
• Lang hebben de mosselvissers er niet van kunnen profiteren. De haven verzandde verder, daar hielp geen moedertje lief aan. Ook de in 1900 gegraven spuikom niet, die zand en slik uit de haven moest spoelen.
• Een zwarte dag voor het dorp was de dag dat de Braakman in 1952 werd afgesloten. De aanvoer van mossels over land stopte gelukkig niet.